Een slokje appelazijn en daarna een extra grote punt chocoladetaart, want nu kun je zonder schuldgevoel genieten van deze extra calorieën. Als we het wereldwijde web moeten geloven, zou appelazijn de vetverbranding stimuleren en de stofwisseling versnellen. Het is het nieuwe hippe wondermiddeltje wat je met een dagelijkse shot helpt om gemakkelijk die overtollige kilo’s te verliezen. Maar klopt dit echt? In dit artikel onderzoeken we de wetenschappelijke onderbouwing van deze claims, en of jij appelazijn zou moeten toevoegen aan je dieet.

Wat is appelazijn?

Appelazijn wordt, zoals de naam al doet vermoeden, gemaakt van appels. Om appelazijn te maken worden appels gesneden, geperst en gerijpt. Wanneer ze gaan gisten dan worden de zoete stoffen uit de appels zuur en krijg je wijn. Dit komt doordat er bacteriën en gisten worden toegevoegd aan deze sappen en er zo een fermentatieproces ontstaat waarbij de suikers worden omgezet in alcohol. Nu heb je appelcider en dus nog geen appelazijn gecreëerd. Dit gebeurt pas wanneer je dit nog een tijdje laat staan en er lucht bij komt.  Bij dit tweede fermentatieproces wordt de appelcider omgezet naar appelazijn, de alcohol wordt dan dus azijn en daarna heb je 100% natuurlijke appelazijn. De zuurgraad (PH) van appelazijn is afhankelijk van de hoeveelheid azijnzuur, dit moet minimaal 4% zijn [1]. Appelazijn bevat ook kleine hoeveelheden van andere zuren zoals citroenzuur, melkzuur, appelzuur, mineralen en vitamines [2] [3].

Appelazijn is bijna overal verkrijgbaar en je kunt het zelfs in de supermarkt aanschaffen. Het heeft een zure smaak en kan gebruikt worden op veel verschillende manieren en voor veel verschillende toepassingen. Zo wordt het in gerechten verwerkt waarbij het bijvoorbeeld kan dienen als een saladedressing of marinade. Ook in het huishouden wordt appelazijn vaak gebruikt. Denk maar eens aan appelazijn voor het schoonmaken van je badkamertegels of je keukengerei. Dat is nog niet alles, het wordt ook veel gebruikt voor verschillende gezondheidskwaaltjes en zou je voordelen kunnen opleveren voor je gezondheid. Hier gaan we later verder op in.

Wat is het appelazijn dieet?

Het appelazijn dieet is een dieet waarbij je een makkelijke oplossing wordt beloofd om in een korte tijd snel af te vallen zonder dat je er verder veel voor hoeft te doen. Appelazijn wordt namelijk gepromoot als een natuurlijke vetverbrander en zou je daardoor snel helpen om slank te worden. Eén of twee theelepels appelazijn in een glas lauwwarm water voor elke maaltijd zou al voldoende moeten zijn. Het wordt dus aangeraden om het niet puur te drinken doordat het zo zuur is, maar sommige mensen doen dit wel en drinken het als een shot. Ook worden er appelazijn supplementen verkocht in capsules of tabletvorm, die als vervanging op het drinken van het zure goedje worden ingenomen. De pH hiervan ligt vaak wat hoger dan de gemiddelde pH van 2 en 3,5. De Ph ligt bij deze supplementen rond de 5 [2].  

Net zoals dat hier veel verschillen in bestaan, bestaan er ook veel verschillen in de frequentie en het moment van het nemen van appelazijn. Sommige mensen nemen het dus drie keer op een dag, voor elke maaltijd. Anderen nemen het ‘s ochtends op een lege maag en weer anderen nemen het na de maaltijd. Er wordt beweerd dat appelazijn de honger tegen zou houden en daarnaast je lichaamsvet sneller verbrandt. Je zou dus door het nemen van alleen appelazijn al afvallen, zonder dat je nog op je voeding hoeft te letten. Of dit ook daadwerkelijk klopt zullen we later voor je uitzoeken.  

Afvallen met appelazijn

Appelciderazijn zou, volgens dieetgoeroes en influencers, op verschillende manieren bijdragen aan gewichtsverlies. Zo wordt er beweerd dat het nemen van appelazijn je lichaam helpt om te ontgiften en dat gewichtsverlies zo sneller kan optreden. Dit kunnen we gelijk al wel voor je ontkrachten want hier is helemaal geen wetenschappelijk bewijs voor. Je nieren en lever zorgen voornamelijk voor het ontgiften van je lichaam en appelciderazijn heeft hier niks mee te maken. Een andere manier waarop beweerd wordt dat appelciderazijn je helpt met gewichtsverlies is doordat het god zou zijn voor je spijsvertering. Hier is met name onderzoek naar gedaan met betrekking tot de bloedsuikerspiegel en insulinehuishouding. Hier gaan we hieronder verder op in.  

Appelazijn voor glucoseregulatie

Grote influencers zoals Glucosse Godess zeggen dat het gebruik van appelazijn kan helpen om je bloedsuikerspiegel stabiel te houden. Een hoge piek in je bloedsuikerspiegel zou namelijk slecht zijn voor het onderdrukken van ‘cravings’ en hongergevoelens. Het nemen van iets zoets waar veel suikers inzitten zoals een stuk chocoladetaart creëert namelijk een hoge piek in je bloedsuikerspiegel. Door het drinken van appelazijn voorafgaand aan deze taart, zou je deze piek met een significant stuk kunnen verlagen.  

Er zijn dus aanwijzingen dat azijn de manier hoe je bloedsuikerspiegel reageert op voeding zou kunnen verlagen. Maar of je dit ook moet willen is weer een andere vraag. Voor gezonde mensen zijn pieken in de bloedsuikerspiegel een volstrekt normale reactie en niks om je zorgen over te maken. Uit onderzoek blijkt er ook helemaal geen verband te bestaan tussen deze schommelingen in je bloedsuikerspiegel en zogenoemde ‘cravings’ wat zou ontstaan als gevolg op de tijdelijke daling in je bloedsuikerspiegel [4] [5]. In ons artikel over Bloedglucose Monitoring vertellen we je hier meer over [LINK].  

Wel kan het voor mensen met diabetes, pre-diabetes of obesitas nuttig zijn om de glucosewaarden stabiel te houden. Onderzoek toont aan dat azijn, dus niet alleen maar appelazijn, een verlagend effect kan hebben op de bloedsuikerspiegel bij mensen met glucoseafwijkingen [6]. Koolhydraten met een hoge glycemische index laten je bloedsuikerspiegel meer en sneller stijgen dan voedsel met een lage glycemische index. Wanneer we een koolhydraatrijke maaltijd eten met een hoge glycemische index en daar vervolgens azijn, zoals appelazijn, bij nemen dan vertraagt dit de snelheid waarmee je lichaam deze koolhydraten verwerkt en de suikers uit dat voedsel opneemt in je bloedbaan. Onderzoek toont aan dat bij een dagelijkse inname van twee tot zes eetlepels azijn de bloedsuikerspiegel van mensen die metabool ongezond waren minder piekt bij koolhydraatrijke maaltijden [7]. Azijn maakt je ook gevoeliger voor insuline, wat positief is wanneer je lichaam insulineresistent is geworden [6]. Zelfs wanneer je het als dressing zou gebruiken door een salade voorafgaand bij de maaltijd, zal dit hetzelfde effect hebben.  

Belangrijk is dus wel om te onthouden dat de meeste onderzoeken hiernaar zijn uitgevoerd bij metabolisch ongezonde mensen zoals type 2-diabetes of obesitas. Er is maar weinig onderzoek gedaan naar gezonde mensen en waar dit wel werd gedaan werden er geen verbeteringen gezien voor de metabole gezondheid na de inname van appelazijn. Voor mensen met type 2-diabetes, pre-diabetes of obesitas kan het dus waardevol zijn om appelazijn toe te voegen aan het dieet, maar voor gezonde mensen zal het niet veel toevoegen [8].  

Wetenschappelijk onderzoek naar de relatie tussen appelazijn en gewichtsverlies

Tegenwoordig wordt er dus overal geroepen dat appelazijn zou zorgen voor gewichtsverlies. Wanneer we kijken naar de onderzoeken die zijn uitgevoerd op muizen en ratten, zou je kunnen denken dat dit klopt en dat appelazijn inderdaad effectief is voor gewichtsverlies. Het metabolisme bij te dikke muizen en ratten werd namelijk verbeterd na het toedienen van azijnzuur (de werkzame stof in appelciderazijn) en de ophoping van lichaamsvet werd onderdrukt [15]. Toch is dit niet met elkaar te vergelijken aangezien je dit toch echt bij mensen zou moeten onderzoeken om erachter te komen of ze daadwerkelijk afvallen door het gebruik van appelazijn. Het verschil in de studies op muizen en ratten en die op mensen is namelijk erg groot. De resultaten bij mensen zijn veel meer gemengd en ook een stuk minder overtuigend.

De resultaten die in eerste instantie positief lijken te zijn, blijken achteraf niet helemaal een correct beeld weer te geven. Zo blijkt maar weer uit een Japans onderzoek uit 2009 waar een groep te dikke mensen werd opgesplitst in drie groepen waarvan twee groepen voor 12 weken een bepaalde hoeveelheid azijnzuur innamen en de laatste groep geen azijnzuur innam. De laatste groep dronk een placebo drankje en de andere groepen dronken een drankje met ofwel 15 ml azijnzuur, ofwel 30 ml azijnzuur [15].

De resultaten leken in eerste instantie positief te zijn voor de twee groepen die het drankje met azijnzuur innamen en hieruit zou kunnen worden geconcludeerd dat appelazijn gewichtsverlies bevorderd. Zo waren de testpersonen rond de 1 – 2 kg afgevallen, was hun middelomtrek ietwat verbeterd, was het BMI lichtelijk omlaaggegaan, het visceraal vetoppervlak lichtelijk verlaagt en waren de triglyceriden lichtelijk verlaagt. Bovendien gaven de groepen die azijnzuur consumeerden aan dat ze sneller vol zaten na de maaltijd en daardoor dus ook minder aten. Echter, waren deze resultaten niet blijvend en waren ze na vier weken weer terug bij af [15].

Iets wat nog veel meer zegt over de onbetrouwbaarheid van appelazijn voor gewichtsverlies in dit onderzoek, is de reden waardoor mensen afvielen. Later bleek namelijk dat mensen misselijk werden door de drankjes met azijnzuur en daardoor minder aten. Dit volle gevoel werd dus veroorzaakt door de misselijkheid die azijnzuur opwekte en niet zo zeer door azijnzuur op zich. Het is dus ook niet realistisch om appelazijn toe te dienen voor gewichtsverlies aangezien niemand zijn leven lang een drankje zou consumeren waar die misselijk van wordt [15].  

Meer kleinere studies tonen wisselende resultaten. Zo toont een studie op mensen met overgewicht en obesitas dat het toedienen van appelazijn in combinatie met een dieet waarin de personen in een calorietekort verkeerden, dat deze groep iets meer gewicht verloor dan de groep die alleen in een calorietekort zat en geen appelazijn innam. Deze resultaten waren echt maar minimaal en van korte duur [16].  

Andere studies daarentegen tonen helemaal geen effect van appelazijn op het lichaamsgewicht. Bovendien worden veel van deze onderzoeken als slechte kwaliteit beoordeeld. Ook was het moeilijk om een geschikte placebo te vinden voor appelciderazijn. Het vetverlies wat zou moeten optreden na het innemen van appelazijn is dus gebaseerd op weinig bewijs en onderzoek van slechte kwaliteit [17].  

Waar is appelazijn goed voor?

Appelazijn zal dus weinig doen bij het bevorderen van gewichtsverlies, maar het kan wel andere voordelen voor je gezondheid met zich meebrengen. Wel is het belangrijk om de meest pure vorm van appelazijn te nemen waar de substantie er nog troebel uitziet. Deze variant is vaak te verkrijgen in natuurwinkels en ziet er anders uit dan de appelazijn uit de supermarkt. Er dwarrelen dan soort van sliertjes in die veel goede voedingsstoffen bevatten, dit zijn de bacteriën die zijn ontstaan uit gist en azijnzuur en worden gezien als goede bacteriën (probiotica). Hoewel deze micronutriënten technisch aanwezig zijn, gaat het om zeer kleine hoeveelheden die geen betekenisvolle bijdrage leveren aan de dagelijkse inname. Appelazijn kan daarom niet worden gezien als relevante bron van vitamines of mineralen.  

Hoe kan je appelazijn gebruiken voor je gezondheid:

Er doen veel claims de ronde over de effecten van appelazijn op je gezondheid. Belangrijk om te benoemen is dat veel van de genoemde gezondheidsvoordelen gebaseerd zijn op observationeel onderzoek of kleine studies. Dit betekent dat er sprake is van associaties, maar geen hard bewijs voor een oorzakelijk effect. Een verband tussen appelazijngebruik en gezondheid betekent dus niet automatisch dat appelazijn de oorzaak is van deze effecten. Een aantal mogelijke gezondheidsvoordelen is onderzocht en deze hebben we hieronder voor je op een rij gezet.  

Daarbij is het belangrijk om te weten dat deze effecten contextafhankelijk zijn en per persoon kunnen verschillen. Veel bevindingen zijn gebaseerd op relatief kleinschalig onderzoek en laten geen garantie op resultaat zien. Daarnaast geldt dat eventuele effecten zich vaak pas na verloop van tijd kunnen voordoen.

Appelazijn voor je glucosewaarden

Zoals hierboven al is toegelicht kan het nemen van appelazijn bij mensen met diabetes type 2 of obesitas, helpen om de bloedsuikerspiegel stabiel te houden en het lichaam weer gevoeliger maken voor insuline. Dit kan dus gunstig zijn voor mensen met ongezonde glucosespiegels. Voor mensen met gezonde glucosespiegels heeft het drinken van appelazijn niet zo veel nut.

Appelazijn als doder van ziekteverwekkers

Appelazijn is een zeer goed middel om potentiële bacteriën en ziekteverwekkers te doden. Het is een soort van natuurlijk antibioticum en werd honderden jaren gebruikt voor het desinfecteren van wonden [22]. Het wordt ook vaak gebruikt als traditioneel voedselconserveermiddel doordat het de bacterie E-coli kan remmen en doden [23] [24].  

Appelazijn tegen schimmels

Appelazijn helpt ook bij een schimmelinfectie. Het kan namelijk de overgroei van candida voorkomen [18]. Tegen voetschimmel of schimmelnagels werkt het ook goed doordat het een ontsmettende werking heeft. Een voetenbadje met een paar eetlepels appelazijn zou wonderen doen tegen het bestrijden van schimmels. Wanneer je last hebt van schimmelnagels kan het nog extra helpen om dagelijks de nagels schoon te maken met appelazijn.  

Samenvattend zijn de mogelijke gezondheidsvoordelen van appelazijn beperkt en contextafhankelijk. De meeste positieve associaties zijn afkomstig uit observationeel onderzoek en kunnen niet worden toegeschreven aan appelazijn zelf. Voor gezonde mensen voegt appelazijn weinig toe aan een volwaardig voedingspatroon.

Nadelen en risico's van het gebruik van appelazijn

Het frequent consumeren van appelciderazijn is helaas niet zonder risico's. Het kan je een hoop gezondheidsrisico's opleveren wanneer je dit regelmatig consumeert. Gebruik appelazijn dus ook veilig en houd rekening met de dosering.

Gezondheidsrisico's na het gebruik van appelazijn

Onderstaande risico's kunnen optreden wanneer je appelazijn overmatig consumeert. Gebruik dan ook je gezond verstand en gebruik niet overmatig meer.

Overtollig maagzuur en appelazijn

Naast de talloze claims die worden gemaakt over het gewichtsverlies wat zou optreden na het drinken van appelazijn, wordt er ook beweerd dat appelazijn zou helpen bij het verminderen van overtollig maagzuur. Wanneer je last hebt van overtollig maagzuur dan stroomt deze zure maaginhoud weer terug in de slokdarm. Dit hoeft niet erg te zijn, iedereen heeft hier wel eens last van. Het wordt echter een probleem wanneer dit vaker gebeurt aangezien dit schade kan aanbrengen in de slokdarm.

Om dit te verminderen wordt er gezegd dat appelazijn kan helpen om de maagzuurproductie af te remmen. Hier is echter nog geen wetenschappelijk bewijs voor en het lijkt ook niet logisch dat een product als appelazijn overtollig maagzuur kan verminderen. Dit komt omdat de pH van je maag omhoog moet worden gebracht door middel van een stof met een hoge pH, wil je maagzuur neutraliseren [9]. De pH van een zuur product als appelciderazijn ligt rond de 2,5 en 3 en zal dan ook te laag zijn om dit te kunnen doen.  

Risico's voor tandglazuur door appelazijn

Waar de pH van appelazijn te laag is om overtollig maagzuur te verminderen, kan het wel weer hoog genoeg zijn om andere problemen te veroorzaken. Zo kan het nuttigen van appelciderazijn zeer slecht zijn voor je tandglazuur omdat dit het flink kan aantasten. Helemaal wanneer je dit niet mengt met water of door een rietje drinkt. Na vier uur kan het zelfs een verlies aan tandheelkundige mineralen veroorzaken van tot wel 20% [12].

Maagklachten door appelazijn

Daarnaast kan het drinken van appelazijn ook nog eens klachten in je maag veroorzaken [2] [10] [11]. Denk aan diarree, misselijkheid of maagzuur. Mensen met zweren of zure reflux moeten vooral oppassen doordat het symptomen kan veroorzaken of verergeren.

Appelazijn en keelklachten  

Een ander risico van het overmatig drinken van appelazijn is dat het brandwondjes in de keel zou kunnen veroorzaken. Uit onderzoek blijkt namelijk dat azijnzuur één van de krachtigste bijtende stoffen is die brandwonden in de keel kan veroorzaken [13].

‍Pieken bloedsuikerspiegel en appelazijn

Uit onderzoek op gezonde mensen blijkt dat het risico van het nemen van azijn bij de maaltijd, zoals appelazijn, de opname van voedingsstoffen in de bloedbaan kan vertragen. Hiermee kan het uiteindelijk het legen van de maag vertragen. Dit komt doordat de appelazijn hoge pieken in de bloedsuikerspiegel voorkomt, maar daarmee ook de opname van voedingsstoffen in de bloedbaan vertraagt [14].  ‍

Appelazijn en eczeem

Er wordt vaak gezegd dat appelazijn eczeem zou kunnen verhelpen. Uit onderzoek blijkt echter het tegendeel waar te zijn. Het aanbrengen van appelazijn op de huid leidde juist tot huidirritatie en niet tot verbetering van het eczeem [20] [21]. Naar het drinken in plaats van aanbrengen van appelazijn voor een verbeterde huidconditie is nog geen onderzoek gedaan en daarom is dus niet aangetoond dat appelazijn goed is voor huidproblemen.  

Dosering en wijze van consumptie

Mocht je appelazijn willen gebruiken voor de andere gezondheidsvoordelen die eventueel zouden kunnen optreden, is het wel belangrijk dat je dit veilig doet. Het te veel of verkeerd innemen van appelazijn kan, zoals hierboven beschreven, ernstige gezondheidsklachten met zich meebrengen. Denk er daarom om dat je appelazijn nooit puur inneemt. Verdun het altijd met water en neem ook niet meer dan de aanbevolen hoeveelheid van 1 à 2 theelepels voor een maximum van 3 momenten per dag. Bescherm ook je tanden en drink het met een rietje zodat dit zure goedje zo min mogelijk in contact komt met je tanden. Pas ook op met het nuttigen van appelciderazijn wanneer je bepaalde medicijnen gebruikt. Appelazijn in combinatie met bepaalde medicijnen zoals plaspillen of insuline kan er namelijk voor zorgen dat het je kaliumspiegels verlaagt. Wees ook voorzichtig wanneer je diabetes type 2 hebt en praat eerst met een arts om te overleggen of je appelazijn kunt innemen. Appelazijn kan namelijk, zoals eerder beschreven, je bloedsuikerspiegel verlagen.

Conclusie: appelazijn is in de meeste gevallen volstrekt onnodig

Het bewijs dat appelazijn vetverlies zou stimuleren en je zou helpen om gewicht te verliezen is dus minimaal en gebaseerd op onderzoek van slechte kwaliteit. Appelazijn kan voordelen opleveren voor mensen met overgewicht of ongezonde glucosewaarden doordat het kan helpen om extreem hoge pieken in de bloedsuikerspiegel te voorkomen. Voor gezonde mensen is dit echter onnodig en kan het frequent nemen van appelazijn alleen maar voor problemen zorgen. Kijk daarom uit wanneer je dagelijks veel appelazijn neemt met als doel om af te vallen aangezien dit maagklachten en keelklachten kan veroorzaken, slecht is voor je tanden en de opname van voedingsstoffen in je bloedbaan kan vertragen.  

Er bestaat geen snelle en makkelijke oplossing voor het verliezen van lichaamsvet en de beweringen dat appelazijn dit wel zou doen, zijn dus ook niet waar. Focus je in plaats daarvan op een gezonde levensstijl waarin je in een calorietekort eet en je lichaam regelmatig blootstelt aan lichamelijke beweging. Dat is nog altijd de manier om af te vallen en daar gaat een zuur drankje je niet bij helpen.  

Natuurlijk helpen wij je ook graag in je afvalproces en kunnen we een op maat gemaakt voedings- en trainingsschema voor je ontwikkelen waarmee jij op een gezonde manier gewicht kunt verliezen. Wil je meer informatie? Of heb je nog andere vragen? Neem dan even contact met ons op.